Posts

Showing posts from October, 2026

सामाजिक आन्दोलनमा योगदान पुर्‍याएका १३ महिला नेतृका जीवन, संघर्ष र योगदान

Image
  महोत्तरीको जलेश्वरस्थित नेपाल पत्रकार महासंघको सभाहलमा नेपालका विभिन्न सामाजिक आन्दोलनमा योगदान पुर्‍याएका १३ महिला नेतृका जीवन, संघर्ष र योगदान समेटिएको अनुसन्धानमूलक पुस्तक ‘संघर्षले बुनेका साझा सपना’ को लोकार्पण कार्यक्रम भव्य रूपमा सम्पन्न भएको छ। भ्वाइसेज अफ वुमन मिडियाको आयोजनामा भएको यस कार्यक्रममा मरनी देवी, राम लखन साह, ललिता सिंह दनुवार र सुमित्रा सदाले संयुक्त रूपमा पुस्तकको लोकार्पण गर्नुभएको थियो। कार्यक्रममा समाजमा रहेका कुरीति र उत्पीडनविरुद्ध महिलाहरूले गरेको प्रतिरोधका कथाहरूमाथि विशेष छलफल गरिएको थियो। विशेषगरी, बोक्सीको आरोप लगाइएकी मरनी देवीको जीवन-कथा, उहाँको व्यक्तिगत संघर्ष र यससँग जोडिएका कानुनी परिवर्तनका आयामहरूमाथि गहन विमर्श भयो। साथै, मिटरब्याज पीडितहरूको आन्दोलन र मुद्दालाई प्रतिनिधित्व गर्दै ललिता सिंह दनुवारको कथा र अनुभवमाथि पनि विस्तृत चर्चा गरियो। कार्यक्रममा सहभागी तत्कालीन पत्रकारहरू, अनुसन्धानकर्ताहरू तथा सामाजिक अभियन्ताहरूले नेपालको सामाजिक तथा कानुनी इतिहासका यी संघर्षहरूलाई अभिलेखीकरण गरी भावी पुस्तासम्म पुर्‍याउनुपर्ने आवश्यकतामाथि जोड द...

झिझिया लोकनृत्यको समाजशास्त्रीय अध्ययन

Image
  राकेशप्रसाद चौधरी बडादशैं शुरू भएसँगै तराई,मधेशको विभिन्न ठाउँमा परम्परागत झिझिया नृत्य तथा झिझिया प्रतियोगिताहरूको आयोजना हुनेगर्छ । झिझियालाई लोकनृत्यको श्रेणीमा राखिएको छ । लोक भनेको साधारण जनसमाज बुझिन्छ । त्यस समाजभित्र मनाइने नृत्यलाई लोकनृत्य भनिन्छ । बडादशैंको अवसरमा मिथिलाक्षेत्रको विभिन्न भगवती, देवी मन्दिर एवम् थान(स्थान) तथा माटोका प्रतिमाबाट बनाइएका दुर्गा भवानीलगायतका देवीदेवताको पूजापाठ गरेर दुर्गापुजा, बडादशैं मनाउने गरिन्छ । यस क्षेत्रमा झिझिया नृत्य र दुर्गापुजा आपसमा सम्बन्धित जस्तो देखिन्छ । अहिले प्रविधिको प्रयोग र ज्ञानले अगाडि बढ्न थालेको समाजमा लोकनृत्यभन्दा पनि झिझियालाई आधुनिक गीतमा हुने नृत्य बुझ्न थालिएको छ । पण्डालभित्र माटोको प्रतिमा बनाएर गरिने दुर्गापजाको इतिहास मिथिलाञ्चल क्षेत्रमा सयबर्षभन्दा कम छ । माटोको प्रतिमा बनाएर पुजा हुनुभन्दा अगाडिदेखि प्रचलनमा रहेको झिझिया लोकनृत्यको शुरूवात लोकदेवीको थान(स्थान) अथवा गहबरबाट हुन्छ । त्यहाँबाट शुरू हुने यो लोकनृत्य धार्मिक ग्रन्थहरूमा उल्लेख देवीदेवताका मन्दिर तथा लोक देवीदेवता थानमा झिझिया नृत्य गरिन्छ।...